Galaxia Temple, Burning Man 2019
Photographer Jamen Percy
Architect: Mamou-Mani ltd
Engineer: Format Engineers ltd
 

Parametrisch ontwerpen: een nieuwe bouwstijl? 

 
  door Ronald de Graan, BIM-evangelist & directeur productmanagement KUBUS, april 2019
Geschatte leestijd: 3 min.
 
 
  

Wat maakt parametrisch ontwerpen zo interessant?

Al sinds mijn studie architectuur hebben verhoudingen, repetitie en ritme mij enorm geboeid. Zonder al te filosofisch te worden, denk ik dat dit te maken heeft met het streven naar de perfectie die je in de natuur als vanzelfsprekend vindt. Daar waar in de natuur de repetitie als vanzelfsprekend ontstaat, hebben wij in de architectuur het tegenovergestelde vooral geprobeerd. Immers onderscheiden wij ons juist door het creëren van perfecte strakke en haakse vormen. Ook de maakbaarheid van vloeiende ronde vormen was lang not done. ‘Rond is stront’ is nog steeds het credo van veel aannemers. Maar waarom is er dan toch zo veel aandacht voor die nieuwe mogelijkheden met schier oneindige vormvrijheid die parametrisch ontwerpen ons biedt?


"The straight line and the right angle as means whereby man conquers nature"

- Le Corbusier 

 
Als architect heb ik circa 10 jaar geleden de St@art in de Apenheul mogen ontwerpen. Een duidelijk voorbeeld van inspiratie door de natuur. Het gebruik van BIM stond toen echt nog in de kinderschoenen, al ben ik er al wel van overtuigd dat zonder ARCHICAD het mij nooit was gelukt om in zo’n korte tijd dit ontwerp tot uitvoering te brengen. Door het BIM model was het mogelijk de uitvoering optimaal aan te sturen. Zo zijn de houten spanten (het skelet) van dit ontwerp vanuit het 3D model geproduceerd, en zonder aanpassingen (lees: faalkosten) verwerkt.
 
Het kostte mij destijds zéker een week om de ruwbouw geometrisch correct te modelleren, en na een wijziging waarbij het gehele gebouw verplaatst moest worden kostte het wederom zeker 3 dagen om alle spanten opnieuw correct te modelleren. Ik denk dat met de huidige mogelijkheden van parametrisch ontwerpen dit slechts een kwestie van minuten zou zijn geweest. Of wellicht zelfs voorkomen had kunnen worden. 
 
In mijn vorige blog had ik het reeds over BIM en faalkosten. Ik denk dat parametrisch ontwerpen hierin voor de architect een belangrijke rol kan spelen door het uit handen nemen van repetitieve handelingen en het optimaliseren van complexe ontwerp-opgaven. Maar ook voor de leverende- en uitvoerende partijen zal deze ontwikkeling wel eens van groot belang kunnen worden.

Nature-parametric-design.png
 

Wat is paramatrisch ontwerpen eigenlijk?

Ontwerpen is vrijwel altijd nog een iteratief proces. Architecten bedenken oplossingen die vervolgens weer nieuwe vragen opwerpen die onderzocht worden en een verfijnder of soms een nieuw ontwerp opleveren. Veel architecten gebruiken tegenwoordig BIM modelleersoftware om modellen te bouwen die hun ideeën visualiseren. Veel van deze modellen worden zó gebouwd dat ze moeilijk interactief aan te passen zijn. Dat wordt echt een probleem wanneer het model geometrisch complex wordt. Wanneer één onderdeel wordt aangepast, moeten vaak diverse wijzigingen aan gerelateerde onderdelen worden gedaan, wat meestal een intensieve klus is.

Mede hierdoor zijn ontwerpers parametrische ontwerpsoftware gaan gebruiken. Hiermee kan je relaties tussen verschillende parameters vastleggen. Daarmee kunnen dan weer eenvoudiger wijzigingen doorgevoerd worden waarbij het vervelende werk geautomatiseerd wordt uitgevoerd.

 

Uitvoeringsontwerp

Een ander groot voordeel hiervan is dat deze geautomatiseerde handelingen veel minder foutgevoelig zijn. De geautomatiseerde handelingen zijn consistent, coherent en reproduceerbaar. Ook hiermee kunnen faalkosten worden voorkomen, zowel in het ontwerpproces zelf alsook in de productie en uitvoering.

Omdat bij het ontwerpen ook parameters voor geometrische beperkingen, constructieve eisen, materiaal eigenschappen etc. kunnen worden toegevoegd, zou ook de fabricage (maakbaarheid) beter onder controle moeten zijn. 
 
St@art-Apenheul.png


Parametricisme als nieuwe bouwstijl

Met de stijgende aandacht voor parametrisch ontwerpen lijkt zich een nieuwe architectuurstijl te vormen rond dit thema. Dat deze aandacht zich vooral beperkt tot de uiteindelijke geometrische representatie van de ontwerpen, is denk ik iets van tijdelijke aard. Wellicht is het dan ook meer een bouwstijl dan een architectuurstijl te noemen. Onderzoekend ontwerpen door systematische, aanpasbare variaties hebben betrekking op alle architectonische ontwerp-taken, van stedenbouw tot het niveau van de details.
 
Voor mij is het duidelijk dat parametrisch ontwerpen zich heel snel zal ontwikkelen en verspreiden in de ontwerp-praktijk. Geholpen door de mogelijkheden van BIM en visuele programmeertools, is het toegankelijk geworden voor iedereen.